Artigo 1. Razón de ser das
migracións. Angel Alonso. Economista. Presidente de Inclusión.
Resumo.
Introducción.
Movementos da poboación.
A emigración a América do Sur.
A emigración o centro de Europa (Alemaña).
As migracions interiores.
Os extracomunitarios.
Os emigrantes retornados.
Conclusions.
Bibliografía.
Resumo
Comezaremos falando da
poboación e dos seus movementos a trav´és dos diversos
espazos fisicos e algunha das súas peculiaridades
para afondar na situación en Galiza
rematando con algunha conclusión interesante.
Introducción
Analizamos os movementos
da poboación, en particular os sociais,
a emigración cara América, o centro de Europa, as migracións
interiores e o papel determinante que a Unión Europea vai
a representar.
Nos deteremos
en analizar as dúas figuras máis
recentes no
tempo pero determinantes no caso
español e galego; os extracomunitarios (de grande
importancia en España o ser un país fronteira da
Unión) e os emigrantes retornados (fluxo importante
dado o nivel anterior de emigración).
Concluimos que un grande determinante
dos movementos da poboación
é o económico, pois sen unha
alta demanda ou un diferencial salarial apreciable
non sería posible xustificar os movementos
na poboación que se están producindo. Ten especial relevancia como abordemos o papel
dos extracomunitarios e dos emigrantes retornados xa
que logo, sen planificar o que se desexa facer con
esos dous colectivos significativos non é posible
abordar a globalidade dos problemas que afectan
a man de obra.
Movementos da poboación
Existen dous grandes grupos de movementos
da poboación:
-Os movementos
naturais. Ligados a nacementos
e defuncións que marcan un crecemento
ou decrecemento vexetativo e un rexuvenecemento ou avellentamento da poboación.
Sobre eles é máis
difícil actuar e sempre debe ser necesariamente o longo prazo.
-Os movementos
sociais: migración e emigración. Os recursos humáns se moven de países de
menor renda, ou con menores
posibilidades de obte-la, a paises
con esperanza ou renda maior.
Neste segundo grupo é onde cabe maior actuación xerando unha maior renda
e riqueza e, fixando ou atraendo poboación, para que esta
non se vexa obrigada a
emigrar e que un territorio pase de exportador neto de poboación
(e man de obra) a importador desta.
Os movementos
(naturais e sociais) marcan
a oferta de man de obra da que dispoñen
os empresarios dunha economía para cun capital e tecnología, de cara a comezar
un despegue ou movemento
económico global que pode modifica-las condicións de
todos.
A emigración a América do Sur
É unha
emigración con maior risco, producese
nun intre histórico moi concreto de “despegue” de América Latina e se entende como unha propensión a acadar maiores niveis de renda e de riqueza, velahí o dito popular: “face-las américas”.
O diferencial de renda,
plasmado eiquí como a posibilidade
de obter rendas moi altas e constituir unha clase
nos países destino, unido a escasa seguridade de obter rendas maiores no orixe propulsa a asumir un certo
risco e ventura o irse. O troco de situación freou este destino, convertíndose dadas as melloras sociais acadadas en España en orixe de retornos.
As condicións
do destino (América) que se convirte en orixe de retornos son cada vez máis
difíciles e as condicións de orixe
(que se convirte en destino dos retornos) son
socialmente mellor, paralelamente a nosa pertenza a UE e ás melloras do “Benestar”.
Neste fluxo teñen especial sentido a xeralización
das pensións e incluso rendas
específicas (e outras condicións,
como viaxes,…) para facilitar o retorno.
A emigración o centro de Europa (Alemaña).
E polo contrario unha
emigración máis segura, se xustifica
nos maiores soldos dunha Europa puxante e con
escasísimos niveis de desemprego,
Europa da que España seguía allea e con niveis de paro moi distintos do
actual. Hai nesta coxuntura histórica unha forte
demanda de traballo que os emigrantes axudan a cubrir.
O intre
histórico no que se produce supon o despegue das economías de Europa e a situación de seguridade salarial, contratos en xeral
indefinidos e en boas condicións e as posteriores
a idade
activa, boas coberturas de pensións de xubilación,… fan que os retornos a idades
avanzadas, sexan moi
reducidos.
O diferencial salarial (maiores soldos en destino) unido
a certeza dun traballo seguro provocaron nun intre histórico concreto fortes movementos migratorios. O crecemento
do chamado “Estado do Benestar” xoga
a prol da súa permanencia
indefinida.
As migracións interiores.
En principio se xustifica
con demandas estacionais fortes
e concretas. Hoxe en día o entorno mudou para os fluxos xerais e tra-la supresión de
dificultades de tránsito no interior da
UE, as migracións
no interior da Unión gozan das
características de migracións interiores cuxo exemplo tradicional é a baseada na alta demanda
estacional de “galegos” nas
zonas turísticas do sur de España. Tamén a vendima en Francia presenta unha
demanda estacional elevada.
Unha migración interior, usamos como exemplo paradigmático o das Canarias ou
a Costa do Sol en verán, se basea nunha forte demanda nun espazo interior da UE
concreto e que ademáis é cuberto principalmente por traballadores “interiores” (cousa
que non sucede tanto na vendimia).
Os extracomunitarios.
España pasou de ser un
estado exportador de man de obra a un estado
importador, ligado elo a súa
posición como membro da UE.
As fronteiras
interiores da Unión se debilitan o tempo que se fortalecen as exteriores, significando
estas un cisma entre a riqueza interior e a, en xeral,
pobreza circundante.
España se convirte
nun país fronteira da Unión
e o acceso de emigrantes, especialmente do Magreb (anque
tamén subsaharianos), as mellores
condicións laborais que
reportan as leis da Unión fai
que ese colectivo teña unha
grande importancia.
Os emigrantes retornados.
Para este fenómeno dos emigrantes
retornados deben darse dúas premisas anteriores que España e Galicia cumplen:
-Altas taxas
de emigración precedentes.
-Mellora da
esperanza e condicións de vida actuais.
Con todo isto
produxose un retorno de moitos
fill@s de galegos que “voltán a patria nai”, sobor de todo e de destacar o colectivo arxentino,
uruguaio,... entre outros.
Estes retornados
gozan da cidadanía galega, e polo tanto, da europea por ser descendentes
directos de galegos; todo isto ven acompañado dun forte tecido social das
comunidades de galegos no exterior.
Conclusións.
Os fluxos
migratorios que outrora cruzaban o atlántico o fluían
cara a Europa central son hoxe dende o cono sur cara
o cono norte, xa sexa dende
África cara Europa ou dende Ámerica
do sur cara Ámerica do norte. Os procesos de
globalización económica e a popularización masiva dos meidos
de comunicación achegan os lugares máis reconditos do globo as
diferentas existentes entre uns e outros
paises, promovendo os fluxos migratorios continuos. Todo isto
ven acrecentado pola forte presión demográfica dos
países subdeserrolados ou en
vías de desenrrolo que contrasta co avellentamento acelerado dos países desenrrolados.
Bibliografía.
*Alonso González, Ángel
y Álvarez Gómez, Julio: “Entorno a los conceptos de crecimiento y desarrollo
económico” in xornal Inclusión nº4,
www.inclusionweb.org
*Alonso González, Angel
“Exclusión social I. Inclusión por el empleo” Ed. Cronicas
Visuales. Vigo 2.003
* Alonso González, Ángel, “ “ in Ceidir review
www.ceidir.org. 2003.
*Estevill,
Jordi; Besnier, Alain; Valadrou,
Cristian:”Las empresas sociales en Europa. Comisión europea. Dirección general
V. Empleo relaciones industriales y asuntos sociales. Ed. Hacer. Barcelona.
1984.
*Giddens,
Anthony “La tercera vía. La renovación de la socialdemocracia”. Ed.Taurus. Madrid 1.999
*García Delgado, Jose Luis (director). España, Economía .
Ed. Espasa Calpe. Madrid 1993.
*González Laxe, Fernando
(coordinador). Estructura económica da Galicia. Ed. Espasa Calpe. Madrid 1992.
*Vázquez
Barquero, Antonio. “Desarrollo local. Una estrategia para la creación de
empleo”. Ed. Pirámide. Madrid. 1988.
*Vázquez
Barquero, Antonio. “Política económica local”. Ed. Pirámide. Madrid. 1993.
*Vázquez
Barquero, Antonio y Garofoli, G: “Desarrollo local en
Europa”Ed. Col. De Economistas. Madrid. 1995.