ARTIGO 5. ENTORNO FAMILIAR DOS XOVENES
GALEGOS. MARIA XESUS FREIRE.
RESUMO
Analizaremos
neste extracto do traballo
A inserción laboral dos xóvenes en Galicia o aspecto
do entrno familiar, como factor clave para evita-la
exclusión social dos xóvenes e unha
plena integración social.
IMPORTANCIA
DO ENTORNO
Co fin de
comprender mellor os procesos de inserción laboral dos
xóvenes conven coñecer o eido familiar e de traballo no que se desenvolven.
As decisións que afectan ós
xóvenes, tales como continuar ou
non os estudios, a presión por atopar un emprego, as oportunidades de atopar
un traballo da súa
preferencia, as características do mercado laboral en función da zona de
residencia e a interferencia da vida familiar na
laboral constitúen factores que conven
analizar en relación ca inserción no mercado de traballo. En realidade, os comportamentos van a depender, en parte, de ese entorno e
van a estar tamén influidos pola
forma en que os xóvenes o perciben e o interpretan,
ademáis de polos seus propios valores, as súas preferencias e as súas características
de personalidade.
O xoven se enfronta ás
posibilidades que lle brindan o mercado educativo e o
laboral, cunhas preferencias ou
obxetivos que abarcan os eidos
da súa formación (laboral e non laboral), do seu futuro no
mercado de traballo e de outras
preferencias tales como, aficións varias e tiempo de
ocio. A comparación entre estas preferencias e as opcions
posibles se realiza en térmos de eficacia en relación
o custe. E dicir, se supon que o xoven é coherente, avalía os pros e contras de cada opción e escoge a que máis lle satisfai.
Neste proceso de avaliación o xove
pensa, en principio, en térmos
de inversión e de consumo. E dicir, analiza en qué
medida, por exemplo, unha
opción educativa potencia as súas posibilidades
futuras (de ingreso, tipo de trabajo, adicación e
posibilidades de promoción), e por tanto, constituiría una inversión, e en qué
medida a realización de ditos estudios lle produciría unha satisfacción
(consumo) polo mero feito de leva-los a cabo. Esto non significa, nembargantes, que tódolos xóvenes valoren por igual as facetas de inversión e consumo
que ofrecen as opcións contempladas. As posibles
diferencias hai que contempla-las anque
só sexa porque non é
probable que tódolos xóvenes
teñan as mesmas
preferencias temporais e que, por tanto, non compartan
a valoración do futuro implícita na visión inversora.
Por último, os xóvenes non están suxeitos
ás mesmas restricions e condicionantes. En particular, hai que destacar as súas capacidades personales para o aprendizaxe,
actitudes, orixe e ambiente familiar e as súas posibilidades
financieras (Blaug, 1970).
Unha cousa é o que o xove
quere facer co seu tempo e outra, tal vez moi diferente, o
que de feito fai. Por eso hai
que analizar las modificacions que os xóvenes poden introducir nas súas demandas de estudio e na súa oferta de traballo a partires do intre en que deciden
entrar no mercado de traballo.
a formación
É
un feito coñecido que o nivel educativo dos xóvenes españois aumentou de xeito rápido durante
os derradeiros vinte anos.
Os datos sobre o nivel de formación da poboación
española veremo-los no cadro
seguinte, onde se pode observar a existencia dun aumento significativo no nivel educativo da poboación
en idade de traballar. O análise da evolución dos resultados sobre a situación do
sistema educativo, nos permite observar como en 1964 o 80,6% da poboación non tiña estudios ou só posuía estudios primarios, e só un 4,6% contaba con estudios medios. En
Fonte: INE e elaboración propia
Cuadro
III.1. Evolución de la población española en edad de trabajar por nivel de
estudios.
Distribuc
ión porce
o emprego
A
importancia da formación na probabilidade
de atopar emprego e na cuantía do salario é
normalmente considerada como un dos factores clave pola
economía da educación e os estudios macroeconómicos sobre o tema.
Os xóvenes, pola súa
banda, tamén consideran que os seus
estudios e formación inflúen nas
súas posibilidades de atopar
emprego e, nembargantes, a
falla dos mesmos supon un
lastre para os desempregados no seu
proceso de procura dun posto
de traballo.
A hora de estudiar a situación ocupacional dos xóvenes galegos en proceso de
inserción laboral, os primeiros indicadores básicos
que se deben analizar son a situación do mercado laboral, a taxa
de actividade e a taxa de desemprego na semana anterior
a entrevista, por grupos de idade e nivel de
estudios.
A pregunta
que recolle esta información na
enquisa ten unha estructura
moi similar a
cuestión o respecto contida na EPA.
Concretamente,
a pregunta realizada a tódolos individuos (mostra xeral) é:
¿En qué situación te atopabas a seman pasada?
As
posibles respostas son:
Trocos nas circunstancias vitais
Unha das razóns do crecente
interese por este campo de estudio, é a que apunta Mayer (1997), que explica
cómo o estudio das traxectorias vitais
(life courses)
é un bo indicador dos principais
trocos nas sociedades capitalistas. Nesta líña, outros
investigadores estudiaron as relacións entre os trocos no sistema de benestar,
a centralidade da familia e os trocos nas traxectorias vitais. Baizán et al. (2001),
analiza o caso español e sinala que dende as institucións se promoveu unha forma específica de
familia: a familia patriarcal e nuclear. Todo esto unido a tendencia dos xóvenes
a prolongar os seus anos de formación, a falla de empregos e a inseguridade dos mesmos, o aumento da participación da muller
no mercado de traballo
resultou nun grande retraso
da idade a que
os xóvenes se independizan e forman o seu propio fogar.
Outro grupo de contribucións é o xerado
polo proxecto GLOBALIFE (Globalization
and the Life
Courses), nestos traballos se
analizaron alomenos catro
eventos básicos: o primeiro traballo,
a primeira saida do fogar familiar, a primeira
parella e o primeiro fillo.
Unha característica de este proxecto
é que trata de estudiar estos eventos como resultado dun
proceso de decisión racional no que a incertidume afecte negativamente ás
decisións que impliquen compromisos a longo prazo. Os resultados de Simó et
al. (2001) para España, suxiren que o aumento da precariedade do mercado de traballo
xuvenil orixinou un retraso
nas decisións de formación
da primeira parella e da primeira
maternidade/paternidade. O traballo conclúe, non obstante,
indicando que existen diferencias entre homes e mulleres
como resultado da súa todavía distinta participación no
mercado laboral.
A
inclusión deste apartado na
nosa investigación radica no seu
valor engadido, onde cabe destacar o seguinte. En primeiro lugar, os
datos do cuestionario permiten realizar un primeiro análise das diferencias nas traxectorias vitais dos xóvenes da Comunidade Galega. En
segundo lugar, é
posible continuar o período de observación de xeracións.
Finalmente, se pode realizar unha primeira
exploración das traxectorias vitais
e os valores dos xóvenes.
Analizanse os factores que marcan as diferenzas
nas circunstancias vitais
dende os dezaséis anos, interesándonos polas idades ás
que se produciron
eventos ou trocos significativos.
O análise dos trocos na situación
laboral se realizou explotando as preguntas
retrospectivas sobre o historial laboral dos xóvenes ós que denominamos mostra target de inserción. Os trocos no resto das traxectorias
vitais se estudian para a mostra
xeral a partires da
pregunta, tamén retrospectiva, sobre eventos vitais que a enquisa realiza a tódolos entrevistados.
Asi, pois os xóvenes abandonan o fogar
familiar mayoritariamente os 29 onde máis da metade xa seemanciparon,
pero o acceso a un traballo digno é o que precipita
esta saída cara o domicilio propio e a creación dun novo núcleo familiar consolidado.