ARTIGO 4. O Comercio xusto. Xulio Álvarez Gómez Profesor da Universidade de Vigo (Inclusión).

Resumo

Partimos de definir comercio xusto como aquel que relaciona «pequenos-Productores-asociados» [Pa], con «Consumidores-responsables» [Cr], e «Mediadores-facilitadores» [Mf] e posibilita unha mellora das condicións destes a nivel persoal e planetario. Preguntas tan de moda como o prezo dun café atopan eiquí solución.

Introducción

Estes días veñen celebrándose en distintas localidades: A Coruña, Vigo, Pontevedra, Ourense (e a eles se uneu Sada) actos reivindicativos a prol do comercio xusto, nos que participaron activamente diversas organizacións non lucrativas, Solidaridade Internacional, Amarante,… e como non Inclusión.

Son actos que pretenden resaltar as condicións de vida de grandes áreas do planeta e como situación global inxusta merecen a nosa reprobación.

Trataremos de achegarnos a unha definición de comercio “xusto” que fai máis referencia a inxusta distribución da riqueza e pobreza, especialmente a nivel internacional que ás bondades ou maldades da institución mercantil. Analizaremos os elementos que pretende poñer de manifesto esta singular proposta que máis que unha proposta comercial é unha proposta reivindicativa ou de protesta contra unha situación desigual e inxusta.

Definición

O Comercio Xusto é un tipo de comercio que xurde dunha nova relación, libre, directa entre tres novos suxeitos económicos: os produtores en vías de empobrecemento, os consumidores solidarios e os intermediarios sen ánimo de lucro (sempre entendemos por tal a homes e mulleres consumidores finais). Para ser claros, chamaremos ós primeiros «pequenos-Productores-asociados» [Pa], os segundos «Consumidores-responsables» [Cr], e os terceiros «Mediadores-facilitadores» [Mf]. Podemos decir que se trata de suxeitos que aprenderon as leccións da Historia e por iso son novos. O fin do “comercio xusto” é loitar contra os intertrocos desiguais en térmos de traballo.

Se trata eiquí de beneficiar ós productores cunha relación directa e loitar contra o empobrecemento dunha parte do mundo. A asignación de prezos e valores agocha unha perpetuación da situación actual que as organizacións participantes non dubidan en calificar de “inxusta” e o comercio “xusto” é un xeito de rachar con este desequilibrio reaxustando os prezos finais a unha relación máis acorde co seu valor real en traballo. Non se trata de anular o valor das relacións mercantis senon de axusta-las a un código ético. A producción debe ter un valor acorde co traballo e a comercialización tamén, non poden nin deben perpetuar situacións “inxustas”.

A producción e o traballo son de novo os eixes fundamentais da relación económica, cando hoxe en día, ca inxeñería financieira, as telecomunicacións, etc, a produción física é unha parte cada vez menor do valor xerado. Así productos de grande calidade son comercializados a baixo prezo evitando os outros costes que eiquí consideramos inxustos, que non aportan traballo nin elementos físicamente apreciables.

Distribución de factores a nivel planetario

Estas “inxustizas” son, sin dúbida máis apreciables a nivel global, xa que logo, onde as grandes áreas productoras dos produtos estrela deste tipo de comercio: café, cacao, infusións ou textil se atopan sumidas cada vez máis na pobreza, e cando, esos produtos non cesan de sufrir revalorizacións para o consumidor final. É o reflexo dunha situación de poder económico dunhas áreas a outras e duns factores de produción (a tecnoloxía e o capital) sobre o factor outrora chave (o factor humán).

Dase así o predominio do factor capital sobor do traballo, o que da lugar a deslocalizacións, en prol de países onde a man de obra é máis barata (China ou os tigres asiáticos) e a un continuo empobrecemento da clase traballadora.

É ahí onde actúa o “comercio xusto”, valorando as horas de traballo do produtor a nivel de horas de “adicación” dun obreiro certamente especializado no seu, tratando de rachar un círculo que só leva o empobrecemento de numerosas áreas fora do “centro” económico adicadas a producións que este minusvalora e deixando as plusvalías no sector comercial.

Un caso concreto: o prezo do café

Exemplo desto pode ser o prezo dun café. O prezo da produción do café descende, dun xa baixo prezo mentras que o prezo unitario dunha taza de café nunha cafetería dun centro económico ou de un pais civilizado non cesa de medrar, ¿Cánto vale un café? Hoxe, mañá,….o seu prezo ven determinado na súa meirande parte polo marxe comercial do sitio onde é consumido, participando moi pouco neste coste o atribuible a man de obra (Pa) e en maior medida ós camareiros ou comerciais, que levan ata o consumidor o produto final, que os produtores (Pa) cuxa posición global mermase cada vez máis. Velahí a importancia do consumidor responsable (Cr) no desenrrolo do Comercio Xusto.