ARTIGO 5. A CONCILIACION DA VIDA LABORAL E FAMILIAR. CARMEN SOBRINO, EXPERTA EN TEMATICA SOCIAL.

 

RESUMO

 

Neste ártigo afondarei na idea da relación direta entre a incorporación o mercado laboral da muller e as tarefas e roles socias que desempeña no seu eido familiar, finalmente falrei das perspectivas futuras da muller.

 

INCORPORACION O MERCADO LABORAL

 

A incorporación da muller o mercado laboral  supuxo unha verdadeira revolución e a dignificación do seu papel na sociedade. Nembargantes, este troco non foi  acompañado polas precisas transformacións sociais para acompasar o traballo feminino fora da casa e as labouras que as mulleres desempeñan no  fogar, incluido o coidado de nenos e de anciáns. A situación dista de ser a desexada, pero hai camiños para conciliar vida laboral e familiar, sempre que se conte co esforzo de tódolos implicados: pais, empresas e Administración pública.

Vexamos algúns datos recopilados de investigacións recentes sobor do tema que estamos a tratar. Catro de cada cinco mulleres está satisfeita por ter un traballo fora da casa. Nembargantes, a metade das nais considera que esta situación é mala para os nenos. Estes dous datos, aportados por un estudio dirixido por dona Constanza Tobío, profesora da Universidade Carlos III de Madrid, amosan que a conciliación da vida laboral e a familiar segue sendo un problema, que se pode resumir nun quero e non podo. E  grande dilema das nais traballadoras. A incorporación da muller o mercado laboral se pode considerar un dos grandes logros do pasado século. Non dignifica o papel das mulleres, senón que demostra que neste eido son iguais ós homes. En canto as mulleres  se lles concede a oportunidade de avanzar no  terreo profesional,  amosan evidentes capacidades que, en moitos casos,  serviron de complemento para as aptitudes do home traballador. Entrega, capacidade de organización ou humanización da empresa son algúns dos elementos positivos que a muller  introduciu co seu traballo. Paseniño a paseniño, vanse rachando os teitos que lles impiden acceder a postos de responsabilidade, e hoxe xa non soa alleo, que unha muller opte a  Presidencia dun Goberno, dirixa unha grande empresa multinacional ou porte sobre o seu lombo un fusil de asalto. Nembargantes, esta chegada da muller ós postos de traballo, masiva dende mediados dos anos 80, non foi acompañada dos trocos precisos na estructura da sociedade para que quedaran cubertos os papeis que antes correspondían exclusivamente ás nais. As labouras do fogar, o coidado e a educación dos nenos, a atención ós ancianos, os enfermos e os incapacitados, ou a xestión da economía doméstica, eran tarefas encomendadas, durante séculos, ás mulleres da casa. O home tiña un papel moi delimitado como proveedor. O home lle   correspondía gañarse o pan co sudor da súa frente, e esta laboura parecía deixarlle exento de calquera outra tarefa. Cando a muller deixou de adicarse por completo a  casa e a  familia, ninguén tomou o relevo. Pero os días desas nais seguían tendo 24 horas, como antes; que agora estaban obligadas a estira-las ata o límite. A conciliación da vida familiar e a laboral se convirte, en moitos casos, nun verdadeiro inferno. Pero a muller traballadora, incluso anque traballe por diñeiro, e non pola satisfacción de desenrrolarse a través dunha carreira profesional, non está disposta, nun 80% dos casos, a renunciar a esa oportunidade. Pero es consciente de que parte do custe dese troco na sociedade o van a paga-las persoas o seu cargo, fillos e anciáns. Os múltiples debates sobre a situación da infancia na actualidade sempre pasan polo traballo das nais. "Xa non hai bocatas no  recreo -explica unha mestra dun colexio concertado de Madrid-".  A muller asume o rol dos traballos do fogar sen que ninguén a sustitúa.

As razóns que llevan a  muller a adicar grande parte do seu tempo a un traballo fora do fogar, dependen moito do estrato social da familia. Nos niveis máis baixos, a muller traballa por necesidade, e a súa ausencia do nido supon un serio trastorno, posto que non soen ter recursos suficientes para contar con alguen que lle coide ós nenos, o sufragar los custes dunha gardería. Nas capas altas da sociedade se percibe un maior desexo da muller por desempeñar unha labor profesional fora do eido doméstico. Claro que, en xeral, teñen máis facilidade para atopar vías de escape a  conciliación, tales como coidadoras para os nenos e anciáns. As veces, estas mulleres con máis responsabilidades teñen tamén máis dificultades para dispor de tempo libre e para saber, con seguridade, a qué hora rematará a súa xornada laboral. 

A muller asume un papel determinante nas relacións socio-familiares do seu entorno o que redunda no seu nivel de ocupación efectiva a nivel laboral.

 

PROXECION FUTURA

 

As estatísticas máis recentes apuntan a que un 17% da poboación ten máis de 65 anos, e cada ano se incorporan 100.000 novas persoas a esta franxa de edade. As previsións non son nada alentadoras. Para o ano 2020 agardase que, entre o 18 e o 23 por cento das persoas, estén xa en idade de xubilación. E, para o 2050, a cifra podía aumentar ata un 31,5%. O problema do coidado dos maiores necesitados e que é moito máis complicado que o dos nenos. Cando unha muller ten que facerse cargo dos seus pais, non pode contar con moitos apoios. Posiblemente, os seus fillos aínda non teñen idade de ocuparse de xeito habitual dos avós. E, se teñen a idade, é pouco probable que a nai acepte cargar con ese traballo ós máis xóvenes da casa porque se produce o mesmo abuso que cando os avós educan os netos. En canto ós varóns, anque non hai datos exactos, parece que están máis dispostos a coidar dos nenos, que dos anciáns. Si contar cunha empregada do fogar para o coidado dos nenos é caro, máis caro aínda resulta no  caso dos anciáns, que moitas veces non poden quedarse sos nin un intre e precisan dun sistema de turnos con varios empregados. Ademáis, un ancián visita moitas máis veces o médico que un neno. O maior problema desta situación é que cada día se agrava un pouco máis: hai máis anciáns e menos nenos, a terceira idade  alongouse moito grazas ós avances médicos, e o sistemas de pensións vense ameazados.