ARTIGO 5. AS PERSOAS DEPENDENTES. POR ANGEL MARIÑO DE ANDRES, PROFESOR UNVERSIDADE DE VIGO.

(Liñas destacadas do Anteproxecto de Lei da Autonomía persoal e atención ás persoas dependentes)

Resumo:
Tradicionalmente a atención ás persoas dependentes virou en torno á familia pero existen novas realidades a ter en conta, a saber, dunha parte o aumento das persoas que entran dentro desta categoría e, doutra, os cambios das familias españolas. A resposta a este problema deuse, nas últimas épocas a través dos servizos de saúde e dos servizos sociais das Comunidades Autónomas e das Corporacións Locais, xunto coa atención pola Seguridade social de certas situacións de dependencia.

1. Marco Legal

Por mor destas situacións precísase dun novo marco para estas atencións, ampliado a novos beneficiarios (tanto os dependentes como as súas familias) e tendo en conta os importantes custos económicos. O Estado Social de Dereito que configura a Constitución de 1978 así o esixe ao deseñar o modelo de sociedade de benestar propio dos países máis desenvolvidos.

A actual resposta a este problema será o Sistema Nacional da Dependencia que consiste nun sistema de promoción de autonomía persoal e de atención á dependencia procedente dos Poderes Públicos e configurado como un novo dereito subxetivo que medra o benestar social dos cidadáns, concretos e xenéricamente o da sociedade á que á súa vez benefíciase ao permitirlle un crecemento económico e que por iso ha de ser compartido por todas as Administracións.

2. As novidades introducidas.

Trátase dun sistema integrado de prestacións e servizos de prevención, atención e protección a través dunha rede que coordina centros e servizos públicos e privados concertados con carácter prioritario, aínda que de non ser isto posible recoñecerase unha prestación económica vinculada para provisión da atención a través de servizos privados non concertados.

Indubidablemente os seguros privados de dependencia xogarán un papel importante aínda que complementario ás atencións que por razóns de equidade e en todo o territorio do Estado constitúan o mínimo para os cidadáns afectados.

Como principios sobre os cales se asentara este Sistema Nacional de Dependencia, podemos destacar o carácter universal e público destas prestacións para todos os nacionais españois dunha idade superior ós tres anos, aplicándose ós non españois a normativa propia en materia de extranjería segundo o seu foro. Preténdese promover o maior grado de autonomía posible para os dependentes pero fomentando, na medida do posible, a súa permanencia no entorno social ó que estean vinculados.

3. Financiación.

Os servizos e prestacións financiaranse polas Administracións Públicas e polos beneficiarios que contribuirán en forma progresiva en función da súa capacidade económica persoal segundo o tipo de servizo que se preste e o custo do mesmo. Se goza de servizos de atención residencial garantiráselle un mínimo para gastos persoais.
Os servizos poderán ser de tres modalidades:

a) Servizos de promoción de autonomía persoal do tipo teleasistencia, axudas para a adaptación e accesibilidade do fogar sen esquecer a prevención e as axudas técnicas.

b) Servizos de atención e coidado como axuda a domicilio, centros de día e de noite ou servizos de atención en centros residenciais.

c) Dependentes atendidos no ámbito familiar con coidados axeitados segundo o programa individual de atención, con programas de información, formación e respiro para cuidadores familiares que se incorporarán ao Réxime da Seguridade Social que se determine, sendo a cotización social a cargo do Sistema nacional de Dependencia. Estes coidadores familiares percibirán unha compensación económica en función da capacidade económica global do dependente e do seu grado de dependencia.

Estableceranse ademais dispositivos de vixilancia e alerta en casos de riscos excepcionais como olas de calor e frío, inundacións e outras situacións de urxencia.

4. Conclusións.

A valoración da dependencia e xa que logo, do servizo a recibir conxuga dous factores que son o grao e o nivel que se establecen a través dun baremo común para todo o Estado, sendo determinados en cada caso por un sistema público de valoración.
Fíxanse tres grados de dependencia matizables en función de dous posibles niveis atendendo á autonomía da persoa e á intensidade do coidado que require.

Aparecen a dependencia moderada (o individuo precisa de axuda diaria polo menos unha vez para realizar actividades básicas), a dependencia severa (e individuo precisa de dúas ou tres axudas diarias para realizar actividades básicas pero non requiere cuidador permanente) e a grande dependencia (perda total de autonomía mental ou física con presenza continua e indispensable doutra persoa que axuda varias veces ao día a realizar varias actividades básicas da vida cotiá).

A implantación deste sistema realizarase desde o 2007 ao 2015 con avaliación de resultados no 2012. O primeiro ano realizarase o recoñecemento dos grandes dependentes nos seus dous niveis para continuar aplicándose progresivamente o sistema.