Muy importante: Saber es el principio para hacer

Artigo 1. A interculturalidad= e. Papel dos medios. Angel Alonso ONL Asociación Inclusión.

Resumo

Analizamos as relacións sociais e a convivencia das distintas culturas dende o pun= to de vista (de partida e obvio) de que non existe unha cultura única. = Decantándonos por un modelo intercultural. Preocupamonos pola percepción do eu e d= o outro e o papel dos medios como creadores de opinión e dunha “comunicación para a cidadanía”.

A intercultur= alidade consiste na convivencia de culturas nun mesmo espacio que supon unha relación de respeto entre a cultura que pretende integrarse e a soci= edade receptora. Os medios preocupa= ranse por trasmitir e crear un entorno propicio&= nbsp; na sociedade da que forman parte.

Introdución

Innegable parece o feito de partida: toda cultura é multicultural (no senso de que nela coexisten distintas subculturas das que adopta rasgos) po= is a diversidade producese incluso= nas sociedades consideradas máis homoxéneas. Pero na sociedade ac= tual, é o fenómeno da inmigración é que máis contribúe a incrementar o multiculturalismo dada a permeabilidade que establece. A acollida que dende un inicio se dé ós inmigrante= s e o xeito de ser percibidos, po= de responder a diferentes paradigmas:
1• Segundo o paradigma universalista, os procesos de formación= da identidade do grupo social van ou confluen nunha mesma e única direción,= sen importar cal é a identidade orixinaria da persoa, baseada no seu gru= po de pertenenza primario ou orixen: segundo este paradigma o inmigrante debe integrarse neste proceso único, asimilando os valores da sociedade q= ue os acolle, quedando excluidos do grupo e séndolle negada a súa condición de suxeitos de non ser así.

2• O modelo da diversidade, que se basea nunha concepción do c= orpo social máis relativista, elo concibe cada cultura, e as identidades derivadas e conformadas en torno a ela, algo incomparable e inconmensurable= con todalas demáis, e defende unha neutralidade ética cara os val= ores e xeitos de ser de cada unha = das culturas que conviven. Ningunha é superior. “Nós”= non somos mellores que “os outros”.
Podemos partir das relacións humanas como relacións sociais e= nelas podemos apreciar como as sociedades actuais cada día se van facendo máis complexas e, cada vez máis algúns valores como o respeto ou a tolerancia deben e é preciso que estén a orde do día. Os factores que inflúen na sociedade e que axudan a conformar o carácter dos individuos que a compoñen aumentan a diario. A nosa cultura está en contin= uo movemento pois, vaise formand= o a partires dos contactos que se establecen entre varias comunidades, o que permite que ésta evolucione, é por definición multicul= tural-intercultural.
É eiquí onde se presenta o conflicto, ante a pluralidade de culturas que poden convivir nun mesmo entorno físico. A convivencia = de culturas é un feito pero observaremos cál poder&iacut= e;a se-la forma máis correta e menos discriminatoria para todalas cultur= as implicadas e que permitise e facilitase unha interrelación cultural.= A esto tentaron responder varios aut= ores e o enriquecedor debate suscitado en torno a elo, deixou numerosa bibliografía anque cabe resumir a polémica creada en dous paradigmas nos que se articulan (a maior o menor distancia) as diversas posturas: multiculturalidade e interculturalidade.

Ambas son xei= tos de enfrentarse o paradigma universalista dende o paradigma da diversidade.

Multiculturalidade ou interculturalidad= e

Establecese u= nha opción entre dúas alternativas:

Unha, a primeira alternativa clara, entre a que nos atopamos, aposta (apostamos) pola denominada interculturalidade que consiste na convivencia = de culturas nun mesmo espazo, ésta supon ademáis unha relación de respeto entre a cultura que pretende integrarse e a soci= edade receptora.

Outros, 2ª alternativa, se refiren o multiculturalismo ou multiculturalidade que supon un avance con respeto a épocas anterior= es, pois recoñecese unha variedade de culturas cada unha cunhas características e costumes concretas, favorece o denominado relativi= smo cultural.

En este “paper” optarem= os pola integración cultural, que é o que o termo interculturalidade mellor conleva.

Eiquí = tentaremos levar a cabo unha aproximación a&nb= sp; cuestión dende o social, centrándonos fundamentalmente= no aspecto da constitución da identidade moral –que se produce precisamente a través da percepción da alteridade- no seo das sociedades interculturais, o que nos permitirá sentar as bases do que deberían ser os obxetivos comunicativos nunha sociedade de este tipo, que xiran entorno a idea dunha comunicación par= a a cidadanía (cuestión de grande polémica no currículo escolar coa asigna= tura de educación para a cidadanía).

A importancia= , ata vital, de abordar a comunicación dende a interculturalidade e o relativismo é clara: tras os desexos de determinadas correntes por convertir todo en ciencia e por= un pensamento único, abogamos por unha recuperación do eido do normativo, relativo,… que analice o eido normativo do “deber ser”.
E xa que os eidos da Filosof&= iacute;a Moral e Política centr= anse nun referente normativo, atopamos ahí as razóns para elexir o t&e= acute;rmo intercultural fronte o emprego da multiculturalidade: “O térmo ‘multicultural’ é puramente descritivo, é dicir, describe a realidade das sociedades nas que coexisten disti= ntas culturas, mentras que o térmo ‘interculturalidade’ &eacu= te; normativo posto que se refire a un proceso de troco e interación comunicativa, baseado no resp= eito, que sería desexable nas sociedades onde conviven diversas culturas. A diferenza centrada no devir ou proceso nos parece relevante.

Refirié= ;ndose o papel dos medios:

Dous son os p= untos a ter en especial consideración, partindo da existencia de diversas culturas que interacionan:

1.-Proceso.

2.-Normativo = ou do que debe ser

Parece m&aacu= te;is axeitado o térmo intercultural.

Así como non cabe pensar que o contrato social fora un feito (puntua= l e real), e que o home pasou de vivir en solitario a vivir en sociedade, tampo= uco ningunha cultura existiu en ningún intre aillado, sin manter ningún tipo de relación con outras, o intercultural é constitutivo do cultural, da mesma maneira que a identidade nace da toma de conciencia da diferenza, da existencia de outros, da alteridade.=

Debemos destacar a actual coexistencia, e incluso convivencia, de diferentes culturas nun mesmo espazo xeográfico; no caso de España por exemplo,= deixando a un lado a polémica das distintas culturas que a conforman (España xa é en si un crisol de culturas), a inmigració= ;n (ou a emigración retornada) é un factor determinante o respeto, c= ada día o fluxo de persoas que de outros países cara o noso &eacu= te; maior e isto non constitúe perigro nin tampouco debe verse como algo negativo; a inmigración non é unha lacra como tampouco o foi = anos atrás a emigración. Hoxe, existen nativos con defectos, criticabeis e suscetibeis de troco, igual que hai rasgos procedentes de out= ras culturas que poden ser critic= abeis ou aceptados.
A diversidade cultural non debe constituir un problema, nin cabe enfocala c= un prisma negativo. O que debemos é, procurar a mellor maneira de afrontar a nova realidade intercultu= ral que provoca a inmigración (e as distintas culturas de España)= , con outros (novos) medios.

Ou modelo ou paradigma intercultu= ral parte da base da comprensión e o diálogo entre as diversas identidades e as diversas culturas, pero sen caer no relativismo nin priori= zar unhas como mellores. Trataríase de abordar a diversidade cultural de= ntro dun marco relacional, buscando as posibilidades de diálogo nos puntos comúns (universais) nos que se fai posible o consenso: non se trataría de buscar un sincretismo. Non se trata de resumir ou abrevi= ar senón de respectar trazos diferentes. Cada un debe ser capaz de elab= orar o humano universalmente a partires da súa propia cultura e sen pensa= r en reducir -colonizar- as demais. Ser un, respectando e ata asimilando trazos doutros.

Cabe evitar conceptos de división e adoptar formas de sincretismo pero sen afogar as distintas culturas que conviven, a ela dirixirase a chamada comunicación intercultural, que debe ser concebida como unha comunicación para a cidadanía, é dicir, unha comunicación que posibilite a adquisición de competencias para a interación e a relación de diálogo= e comunicación cos demais, asumindo a diversidade como riqueza, de modo que se faga posible a comunicación das identidades de cada quen nun marco de igualdade e de liberdade emanadas da declaración Universal = dos Dereitos Humanos.

No caso dos inmigrantes, os medios han de apreciar a distinción que = pode establecerse entre o eles e o nós de modo que a visión que transmiten da noticia a maior parte das veces non é total senó= ;n parcial; o que se propón é a apreciación total dun acontecemento para que deste xeito o receptor, consciente do que ocorre, se= xa capaz de analizar o que é real e o que non á hora de valorar = unha nova.

Trátase de que o individuo chegue a coñecer os trazos dos compoñentes da súa sociedade e a –outra- para deste xei= to poder integralos e acadar un consenso e a unha convivencia común de todos. O receptor debe ser consciente de que o xornalista constrúe as outras culturas a través dos seus discursos, e faio de forma subxect= iva a través da súa propia cultura e realidade.
Hai que ter en conta que os españois somos un pobo historicamente emigrante, que ten un contato reducido cos inmigrantes, grande parte da nosa idea sobre estes confórmase a partir de estereotipos que configuran = as imaxes que observamos nos medios e o que é cuestionable é o t= ipo de imaxes que recibimos que nos van a facer construír a nosa realida= de.

División.

Diferenciase o outro, este outro pode ser diferente de nós no tempo, e entón o seu coñecemento é historia; ou no espazo, en forma de etnoloxía… o simplemente no plano existencial; o outro é distinto a “eu” e a “nós”.

O contacto co= n outras culturas, o coñecemento do “outro”, enriquece o “e= u” é eiquí onde po= remos como referencia o térmo transvaloración, como “a volta cara sí dunha mirada informada polo contacto co outro”. = Por elo, toda política verdadeiramente intercultural debería ter = como obxetivo, non a exportación de sí mesmo senón a importación do outro: si os cidadáns dun Estado, si os membros dunha so= ciedade, ignoran a existencia duns valores diferentes dos seus, nunca poderán formarse críticamente a súa propia identidade, individual nin colectiva, ás sociedades democráticas lles interesa, para o s= eu propio enriquecemento, a importación de “os outros” máis que a exportación de sí mesmos, establecendo un diálogo que lles permita convertir a todos, nacionais e extranaciona= is, en Suxeitos, e dicir, en “nós”, en cidadáns convivindo nunha sociedade plural &= #8211; en base ós principios universais propugnados polos dereitos humáns- no que todos q= ueden incluidos; posto que Nacionalidade e cidadanía son dous conceptos de intenso valor ideolóxico, con sentidos moi diversos e as veces contradictorios.

A nacional se= opon extranxeiro;

A cidad&aacut= e;n, excravo.

Nacionalidade= e cidadanía son conceptos de peche, de delimitación social e de exclusión= .

O primero rem= ite a distinción nós-eles, en térmos de identificación comunitaria: comunidade cultural, lingua (de eiquí a importancia para autoafirmar= se dunha lingua propia), fundamentos étnicos (xen vasco), históricos…

O segundo fai referencia o eido dos dereitos políticos, como membros dunha comunid= ade.

Oríxes da percepción das = outras culturas

Se analizamos o fenómeno da inmigración dende o prisma = do “descubrimento” ou encontro entre persoas con identidades individuais e culturais diferentes, e a súa relación cos medi= os (normalizadores e regularizadores).

Estas relacións deben ser abordadas dende todas as áreas de coñecemento e en base a moi diversas metodoloxías e teorías explicativas ata chegar a delimitar un área de coñecemento bastante compacta.
Na nosa cultura europea, esta toma de conciencia de ter fronte a nós= a un ser humano por completo diferente de nós produciuse a raíz= do “descubrimento” de América. Nesa denominación xa = se esconde unha alternativa, a pesares de todas as reservas expresadas acerca = de tal denominación por autores que prefiren falar de “encontro”, “choque”, “invasión”, “invención”, etc., ata “ataque”, nós optamos por utilizar a expresión descubrimento porque por primeira v= ez na historia do home branco europeo, este atópase cun tipo humano ata= o momento descoñecido, diferente do propio europeo, o asiático = e o africano, que eran os coñecidos ata entón, pero supón realmente un “encontro”, “choque”, “invasi&oa= cute;n”, “invención”, etc.

Interésanos destacar ese factor “Descubrimento” fr= onte a outros “colonización” ou ata “ataque” dest= acabeis.

Este feito suscita nel unha dobre reacción: por unha banda, o descubrimento da alteridad, personificada na figura dos indíxenas, q= ue quedan fóra dos esquemas da época, sendo percibidos como “os outros”, e por outra banda, un intento de comprensión daqueles que obriga ao europeo a repensarse a si mesmo, conformando unha conciencia do “nós”.
Esta comprensión do “outro” pode producirse de diferente= s xeitos:
a) As diferenzas entre “nós” e “os outros” s= on vistas como desigualdades; e nesta comparación, o noso é considerado como superior e o propio do outro como inferior, o que leva a ignoralo en tanto non sexa capaz de adoptar os nosos valores, as nosas form= as de ser e a nosa cultura orixinal.
b) O “outro” é asimilado con “un mesmo”: a apreciación dos costumes, valores e formas de vida dos outros s&oacu= te; é recoñecida na medida en que se parecen ou se identifican co= as propias, ignorando aquelas que resultan diferentes, que, polo tanto, non se recoñecen.

Estas dúas percepcións foron as máis evidentes d= as producidas inmediatamente despois do descubrimento, nas reflexións e polémicas que xurdiron, especialmente en España, pero tamén aínda que con menor intensidade no resto de Europa, ace= rca da natureza dos indíxenas:
1.-Bárbaros degenerados, concibidos como seres humanos de categoría inferior na liña das teorías aristotélicas da servidume natural.
2.-Os bos salvaxes, aos cristiáns ideais a condición de que asumisen os principios desta relixión, abandonando os das relixións pagás que eles profesaban e os seus costumes anticristianas.

Adecuar o papel dos medios

Subxace en todo o traballo unha procura para adecuar o papel dos medios de = comunicación. Non podemos esquecer que as informacións que chegan ao receptor poden causar neste un ou outro efecto segundo estean e sexan tratadas, o papel dos medios na configuración do inmigrante é pois decisivo e impor= tante. É necesario alertar de que as imaxes que xeran os medios mostran tan só unha lectura como sinalamos parcial e determinada da realidade. Na inmigración, xeralmente se ofrece ao receptor unha imaxe negativa do inmigrante, asóciase a este coa delincuencia, a entrada ilegal..., é dicir, créanse unha serie de clichés que posteriorme= nte son difundidos coma se estes representasen a realidade total que se ten respecto diso da situación (situación similar á que se establece con outras étnias). Só en ocasións e de modo excepcional escóitase a voz do inmigrante, ou do ser doutra raza ou etnia, testemuña directa e protagonista principal da noticia.
Hoxe os medios cumpren un importante labor de socialización e educación, ademais de ser o principal nexo de unión entre o cidadán e a realidade. Por iso, estes deberían ser consciente= s da súa tarefa xa que as sociedades son cada vez son máis diversa= s, froito entre outras causas do aumento de movementos migratorios. Aspectos c= omo a creación de estereotipos de modelos culturais determinados, de mod= elos de vida ou sociais deberían de ter un menor peso á hora de qu= e os xornalistas ofrezan determinadas informacións. Ante iso, a medida que cremos máis efectiva é a da integración e o uso dos me= dios de comunicación desde o ensino. Como unha toma de conciencia por par= te dos medios non supón unha solución efectiva, é necesar= io que desde as aulas ensínese a analizar as noticias.
Para levar a cabo tal labor o papel da educación é importante, pero xeralmente insuficiente dáse un proceso de retroalimentaci&oacu= te;n medios-educación. Debemos ser conscientes do importante valor que representan os medios de comunicación como instrumentos sociais de difusión da información e ata en ocasións responsables= e creadores de opinión. En moitos casos mostran parcialmente a realida= de social e ata proporcionan ao individuo unha interpretación xa dada d= ela e interveñen e forman opinión. Ante tales acontecementos &eac= ute; preciso proporcionar unha alfabetización en comunicación desd= e os inicios, é dicir, cos nenos. Isto faise necesario porque non é suficiente con que existan os medios que proporcionan a información, é moi importante o saber utilizar e interpretar o que queren dicir. = En toda sociedade plural o papel dos medios é fundamental e non equipar= able coa transmisión fiel do real. Forman opinión. Os medios de comunicación adaptan a información aínda que sexa co único fin de facer a noticia máis comprensible, isto é= o que determina a existencia de patróns culturais da audiencia.

A formación do receptor como un suxeito crítico activo xunto co proceso de alfabetización constitúen dúas dos factores máis importantes que poden conducir á integraci&oacu= te;n e interrelación doutras culturas. Debe darse unha educación en medios que se concreta nunha educación intercultural, só se o receptor, é consciente do tipo de información que recibe, do = seu tratamento e o seu contido e pode chegar a entender e compartir as similitu= des e diferenzas que presentan as diversas culturas; para ser un cidadán= que poida desenvolverse con certa comodidade e soltura nun mundo onde non s&oac= ute; existe o bo, positivo e todo o demais é malo.

Resposta do espectador

A interculturalidade persegue un fin dobre posto que, trata de crear un cidadán tolerante, respectuoso e solidario con outras culturas e por outra, perséguese unha vinculación co novo modelo que inclúe o uso das novas tecnoloxías da comunicación.

A cuestión transcende o que podería entenderse como unha situación cunha solución meramente lexislativa, non se trata = de que existan varias leis que regulen o contido e tratamento da informaci&oac= ute;n nos medios ou de que haxa diversos códigos deontolóxicos estatutos ou recomendacións. O que sería máis eficaz e completo sería unha forma de comprensión e capacitació= n do receptor, xa que, cando o receptor é capaz de criticar un aspecto de calquera tema é porque o coñece e xa que logo pode discernir o certo do incerto o real do creado.

A comunicación intercultural apóiase xa que logo no respecto á diversidade, aos diferentes cidadáns que conforman un armazón sociocultural, presupondo xa que logo un coñecemento = do tema.
En canto aos medios, o importante non é o éxito que un progra= ma ou un xornal poidan ter, xa non se trata de conseguir a venda á cont= a do que sexa necesario, trátase de coñecer que hai de certo en to= do o que se comenta ou nas imaxes que se emiten, este “a inmigración” é un tema moi importante e non unha secuela nin un problema como comunmente pode escoitarse. Trátase da vida de miles de persoas, e non só da vida, senón dos seus costumes e= en xeral da súa cultura.

Non debemos fixar as nosas metas en obter maiores ou menores beneficios pódese demonizar unha cultura ou unha situación concreta tachándoa de inferior ou de diferente en sentido despectivo. Esta situación tampouco resulta favorable nin excesivamente produtiva par= a os medios quen debesen tratar de aumentar as súas vendas sendo respectu= osos e non atacando aos dereitos que todo cidadán posúe. Esta cuestión en determinados casos pode considerarse froito dun acontecer sistemático, diario e cotián. A miúdo establéce= nse unha serie de patróns que logo son difíciles de eliminar. Com= o a superación destes pode resultar unha tarefa lenta, ardua e dificulto= sa, por isto proponse a alternativa da educación audiovisual e intercultural. A interpretación do discurso mediático referido á inmigración, a análise de imaxes e interpretacións da información.
Non cabe unha solución innovadora nin nova senón que se prete= nde un labor máis ben de continuidade posto que ademais dos marcos de códigos deontolóxicos existen en España colectivos de traballadores e= ata medios que impulsan iniciativas de autocrítica.

Tamén hai que ter en conta a importante repercusión sobre a configuración de valores e pautas de conduta dos individuos en xeral= e dos mozos e nenos en particular.

A inmigración non constitúe un problema e xa que logo non deb= emos de referirnos a esta cuestión coma se dun conflito tratásese,= o conflito tan só radica na mente daqueles que tratan de impor o seu, o propio como positivo e que non están dispostos a aceptar outras etni= as e as súas culturas, refírense a estas como distintas, “raras” en lugar de como alternativas, non debemos esquecer que destas culturas tamén é preciso tomar determinados aspectos tratando de integrar os costumes de ambas. Para que tal labor poida levar a cabo deben contribuír non só os poderes públicos senón tamén os medios de comunicación, e se a contribu= ci ón destes non resulta do todo correcta nin suficiente, contamos tamén coa educación, que favorece o coñecemento de todo tipo de características que nos permiten analizar a situación= e discernir o correcto do menos correcto.
O papel que na cobertura informativa dos fenómenos relacionados coa inmigración desempeñan os medios de comunicación escri= tos, contrariamente ao que algúns poidan pensar, pode considerarse global= mente positivo.

A enorme relevancia do fenómeno migratorio na situación actua= l, a súa enorme complexidade e as súas consecuencias sociais fan q= ue calquera construción social desa realidade -e a acción informativa é unha achega moi relevante a esa construción soc= ial- ten probablemente unha influencia moi grande no desenvolvemento futuro da n= osa sociedade e máis concretamente no seu nivel de cohesión socia= l. A ninguén debe sorprender que a imaxe social da inmigración sex= a en gran medida debedora do trato informativo que os medios de comunicaci&oacut= e;n constrúen día tras día.
Faise necesario impulsar unha reflexión sobre o trato informativo da= inmigración, pondo de relevo que esa visión globalmente positiva coa que iniciei este artigo pode ser necesaria, pero non suficient= e, para abordar unha reflexión desta natureza.

Un dos aspectos menos evidentes para pero máis relevantes dos déficit que se esconden na cobertura mediática da inmigración é a ausencia permanente da voz dos inmigrantes ne= sa construción informativa. Só en contadas ocasións os inmigrantes aparecen nas informacións como suxeitos, con voz propia e personalidade definida. É unha exclusión sutil e probablemente sen intención, pero iso non é suficiente para evitar grandes consecuencias. A máis importante é que hai unha visión desa realidade, a que precisamente protagonizan os suxeitos que son o motiv= o da información, que non se pode expresar. É, coma se nunha información deportiva os xogadores, adestradores ou directivos dos c= lubs non puidesen achegar a súa opinión, o seu punto de vista, a súa percepción. É evidente que as condicións que acompañan á inmigración dificultan a consolidaci&oacut= e;n de referentes sociais aos cales contrastar e pedir opinión para incorporar nas pezas informativas. Pero todas esas dificultades non poden s= er tomadas como escusas para seguir excluíndo aos propios inmigrantes da construción informativa sobre a inmigración.

O trato informativo que se dá ás fontes informativas que alimentan as coberturas relacionadas coa inmigración. Se as fontes informativas teñen exclusivamente a súa orixe, como ocorre en demasiadas ocasións, en corpos policiais ou xudiciais, o resultado p= ode ser esperado. É evidente que non hai que demonizar esas fontes, pero= non é menos certo que a maioría das referencias informativas que producen gardan relación con aspectos que podemos relacionar, con situacións sociais de conflitividade o que transfire imaxe de colect= ivo conflitivo. Un dos exemplos máis difíciles de xustificar e se= n dúbida máis urxentes de erradicar dos nosos medios de comunicación é a permanente tendencia a etnificar determinadas prácticas delituosas. Todos recordamos as bandas dos peruanos que actúan nas autoestradas, as bandas de mozos colombianos e dominicanos que se implantan polas grandes cidades, os tiróns que protagonizan no centro destas mesmas cidades menores magrebís, e así poderiamos seguir con outros moitos exemplos que nos inducen -conscientemente ou non- a ver, por exemplo, un delincuente potencial en busca da súa presa en calquera adolescente marroquí co que nos crucemos en plenas Ramblas de Barcel= ona. Que as fontes de información -policiais ou doutra natureza- reproduz= an unha tendencia á simplificación, a estereotipar condutas, á asimilación de determinadas actuacións delituosas con identificacións de nacionalidades estranxeiras, non é xustificación para a súa posterior reprodución nos med= ios de comunicación. Nese punto non hai argumentos por parte dos profesionais nin das empresas xornalísticas para seguir con esa práctica, a non ser que se estea baixo o efecto dunha concesió= ;n total á espectacularidade informativa.

A información sobre a inmigración tamén se pon de relevo os déficit que axexan hoxe a demasiadas redaccións. A tiranía do inmediato -en parte pola presión que exercen outro= s medios-, que dificulta unha correcta contextualización informativa, a falta de contraste dalgunhas informacións e a dificultade de dispor de xornalistas especializados nesta área, limitan enormemente o resulta= do. En resumo, no trato informativo sobre a inmigración non hai motivo p= ara o pesimismo, pero existe unha marxe evidente para a mellora.

Cidadáns dunha comunidade multicultural (intercultural)=

A través da educación trátase de formar cidadáns críticos que sexan capaces de emitir xuízos ou valoraci&oacut= e;ns onde primen principios como a tolerancia, solidariedade e sobre todo o resp= ecto cara a todos os individuos que conviven nunha sociedade concreta sexa cal f= or a súa procedencia. Grazas á educación débese pretender unha superación do multiculturalismo onde todo vale, cara = ao interculturalismo onde se perseguen resultados comúns e determinados. Desde o aula é un dos lugares principais onde debe estar presente to= do o que neste artigo propomos pois, os nenos de hoxe son os cidadáns do = futuro e se se conseguisen os obxectivos citados máis arriba poderiamos est= ar polo menos no camiño adecuado para crear sociedades plurais, abertas, onde prime sobre todo a tolerancia e o respecto entre os cidadáns se= xa cal for a súa orixe, raza ou cor de pel. Non se trata de privar ao individuo dun tipo concreto de información senón de ensinarll= e a analizar todos os datos que por diversos medios e de distintas formas pode recibir, a idea radica na preparación do receptor e onde mellor que = no aula para comezar tal traballo. Por outra banda, como partimos de que no au= la pode haber nenos de diversas culturas a tarefa que propomos serviría para fomentar a interrelación entre todos.

Aínda que se parte de orzamentos aparentemente opostos, conducen ao mesmo feito en relación coa comprensión do “outro”= ;: a súa ignorancia, a súa negación polo feito mesmo de ser “outros”, recoñecéndolles a existencia só = no caso de que se convertan en “nós”.

Pero podemos falar doutros xeitos de comprensión do outro xurdidas c= on posterioridade:

a) A través dun afastamento do “eu” en beneficio do “outro”: o meu intento é agora o de rexeitar e reprimir a miña identidade, enxalzando e asumindo as identidades dos outros, a través da perda da miña subjetividad. De novo, como nas postu= ras anteriores, atopámonos cunha soa identidade, esta vez a do “outro”, pero en ningún momento posibilítase a coexistencia e o recoñecemento de ambas.

b) A seguinte postura o= u fase de comprensión sería aquela en a que reasumo a miña identidade pero logo de facer todo o posible por coñecer ao outro, establecendo un diálogo con el e percibindo as miñas categorías tan relativas como as súas. Tampouco esta forma de comprensión do “outro” parécenos autenticamente intercultural, xa que o relativismo no que cae unicamente posibilita, ao no= so xuízo, a coexistencia de varias identidades, que pode ser pacífica, pero que en todo caso non implica necesariamente a idea de convivencia.

c) Outra fase de comprensión do “outro”, o seu coñecemento determina o meu coñecemento e o meu concepto de min mesmo, a través da interacción e o diálogo con el. Estas categorías transfórmanse cando nos convertemos en coparticipes de algo os diferentes yos e culturas lleguan a comunicarse nun plano de igualdade. Así se configura a identidade nunha sociedade intercultural: entendi= da como unha relación dialéctica entre o “eu” e o “outro” e entre “nós” e “os outrosR= 21;; así pois, non hai identidade sen “o outro”. Por consegui= nte, ao falar da identidade propia hai que valorar tamén a identidade all= ea, comunicación e plano de igualdade son dous orzamentos básicos. É o contacto con outras identidades e con outras culturas, o coñecemento do “outro” o que favorece e posibilita o coñecemento dun mesmo. A interacción eu-outro resulta enriquecedora.
Esta interacción establece trazos diferenciais co contacto e a relación con outras culturas non é o mesmo que cando este contacto ou relación que se ten coa cultura propia: introduce na formación da identidade o elemento crítico que permite ao “eu” superar a consideración de que valores e formas de = vida son norma universal. Isto non implica o feito de que se caia nun relativism= o do todo vale, senón pola contra a constatación de que certos elementos da cultura levan un xuízo moral universal, mentres que out= ros non, fundamentando este xuízo na racionalidade e non nas tradicións.

<= br> Acollida

Estas reflexións serven como un punto de partida imprescindible &aac= ute; hora de pensar en como unha sociedade pode acoller aos\/as inmigrantes, aos “outros” que chegan a ela buscando, sen dúbida, os modos= de realización individual que nas súas sociedades de orixe e por motivos diversos e sobradamente coñecidos sonlles negados.
Entendemos a comunicación como modo de transmitir información= e de propiciar, favorecer e garantir o desenvolvemento integral da persoa, capacitándoa para a convivencia nun mundo de relacións, e a i= dea de que estas se enriquecen cantas máis diferenzas interpersoais impliquen. Unha verdadeira comunicación para a cidadanía.